Evlilikte Aile Yaşam Dönemleri

“Yeni evlendik ve çok tartışıyoruz!”

“Bebeğimiz yeni dünyaya geldi, nelere dikkat etmeliyiz?”

“Çocuğumuz farklı bir şehre okumaya gidecek!”

Aile, bir canlı gibi değerlendirilecek olursa, onun da doğuşu ve gelişiminden söz etmek mümkündür. Ailenin oluşumu öncelikle çiftin bir araya gelmesiyle başlar. Çiftlerden her iki tarafın da kendi anne babaları bu ailenin içinde yer alır. Ardından dünyaya gelen çocuk/lar ile aile daha da büyür.

Evlilikle birlikte ailenin yaşam dönemleri başlamış olur ve yıllar içinde tıpkı bir çocuğun gelişim dönemlerinde olduğu gibi, ailenin de her bir yaşam döneminde farklı ihtiyaçları ortaya çıkar. Bu ihtiyaçların uygun şekilde karşılanmaması ise eşler arasında çatışmaya yol açar. Yaşam dönemlerini ve döneme özgü ihtiyaçları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

Yeni Evli Çift

Yeni evli olan bir çiftin öncelikli olarak evliliğe uyum sağlama ihtiyacı bulunmaktadır. Eşler kaynak ailelerinden (anne babalarından) ayrılmış ve kendi ailelerini kurmuşlardır. Bu süreçte eşlerin evlilik sistemini kabul etmesi ve kaynak aile ve arkadaşlarla eşlerin ilişkisinin yeniden şekillenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu dönemde çıkan tartışmaların çoğu, çiftin hem birbirleriyle hem de aileleriyle (anne, baba, kayınvalide, kayınpeder) kurdukları ilişki dengesinin yerine oturtulamamasından kaynaklanmaktadır.

,

Küçük Yaşta Çocuğu Olan Aile

Bu dönemde ortaya çıkan ihtiyaç, aile sistemine yeni giren üyenin bu sisteme uyumunu sağlamaktır. Eşler karı-kocalık rollerine anne-babalık rollerini eklemişlerdir. Bu da uyum gerektiren bir süreçtir. Eşlerin anne-babalık rollerine uyumuyla birlikte kaynak ailenin de büyük anne-büyük babalık rollerine uyum sağlaması ve bu noktada ilişkilerin yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bu dönmede ortaya çıkan sorunların kaynağında rol çatışması, rollere ilişkin beklentilerin farlı olması vb. gibi konular yer almaktadır.

Genç Çocuğu Olan Aile

Çocukluk döneminden ergenlik ve genç yetişkinliğe geçiş yapmakta olan aile üyesinin bu süreçte, aileden bağımsızlaşma ihtiyacı bulunmaktadır. Bu noktada anne-baba da çocuğun bağımsızlık ihtiyacına karşı esnek olmaları gereken bir döneme girmişlerdir.

Bu dönemde ebeveyn-çocuk ilişkisini yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra anne-babanın da evlilik ilişkisi ve mesleki konulara tekrardan odaklandığı görülür. Bu dönemde ortaya çıkan sorunların temelinde, ebeveyn-çocuk arasındaki iletişim sorunları, evliliğe ilişkin değerlendirmelerin eşler arasında uyuşmaması ve kariyer planlarına ilişkin sorunlar yer almaktadır.

Çocukların Ayrılması

Tıpkı anne-babanın da evliliğin başında yaşadığı gibi, bu dönemde ayrılma sırası kendi çocuklarına gelmiştir. Anne-babanın çocukların ayrılma sürecine ilişkin düşünceleri ve duyguları, sürecin nasıl atlatılacağı konusunda önem taşımaktadır. Bu dönemde eşler arasında ortaya çıkan ihtiyaç, evlilik sisteminin yeniden düzenlenmesi olacaktır. Ayrıca çocuklarıyla yetişkin-yetişkine bir ilişkinin gelişmesi de gündemde olan bir diğer unsurdur. Bu dönemde ortaya çıkan sorunların temelinde, anne-babanın çocuklarının bireyselleşmesine ilişkin tutumları ve evlilik sisteminin yeniden düzenlenmesine ilişkin sorunlar yer almaktadır.

Yaşlılık Dönemi

Bu dönemde eşlerin yaşlılığa uyum sağlama ihtiyacı ön plana çıkmaktadır. Hastalıklar ve kayıpların yaşanması mümkündür. Yaşama ilişkin deneyimlerin ve bilgeliğin aile sisteminde yer alması, orta neslin merkezi rolüne destek verilmesi sürecin sağlıklı şekilde işlediğini göstermektedir. Bu dönemde ortaya çıkan sorunların temelinde, yaşlılığa ilişkin uyum sorunları ve nesiller arasındaki ilişki sorunları yer almaktadır.